Mẫu hợp đồng tải trên mạng phần lớn vẫn theo luật cũ. Bảy điều khoản hay sai nhất ở công ty dưới 10 người, cách viết đúng và bảng rà soát làm gọn trong 60 phút.
Chị Hạnh làm công ty giao nhận 8 người ở quận 7. Một bạn tài xế nghỉ, đòi lương tháng cuối và tiền phép chưa nghỉ. Chị giữ lại nửa tháng lương vì "chưa bàn giao xong sổ giao hàng". Hai bên cãi nhau, bạn kia lên phường. Chị mang hợp đồng ra thì phát hiện bản này tải trên mạng từ năm 2019, vẫn ghi "hợp đồng lao động theo mùa vụ" — loại đã bị bỏ từ 1/1/2021. Mọi điều khoản chị định dựa vào đều đứng trên nền sai.
Trả lời thẳng: Một hợp đồng lao động cho công ty dưới 10 người chỉ cần đúng ba nhóm nội dung: đúng loại hợp đồng theo Bộ luật Lao động 2019, đủ nội dung bắt buộc tại Điều 21, và không chứa điều khoản trái luật như giữ bằng gốc, bắt đặt cọc hay phạt tiền. Sai ba nhóm này thì hợp đồng dài mấy trang cũng không bảo vệ được bạn.
Vì sao mẫu hợp đồng tải trên mạng hay sai
Phần lớn mẫu hợp đồng công ty nhỏ trên mạng viết theo Bộ luật Lao động 2012. Bộ luật Lao động 2019 hiệu lực từ 1/1/2021 đã đổi ba thứ căn bản.
Thứ nhất, chỉ còn hai loại hợp đồng. Điều 20 quy định hợp đồng không xác định thời hạn và hợp đồng xác định thời hạn không quá 36 tháng. Hợp đồng mùa vụ đã bị bỏ.
Thứ hai, phải ký bằng văn bản. Điều 14 chỉ cho giao kết bằng lời nói với hợp đồng dưới 1 tháng. Nhiều xưởng và quán vẫn "nói miệng" với người làm hơn một năm.
Thứ ba, chỉ được gia hạn một lần. Hết hạn mà người lao động vẫn làm việc thì trong 30 ngày hai bên phải ký hợp đồng mới, và chỉ được ký thêm một hợp đồng xác định thời hạn nữa. Từ lần thứ ba buộc phải là hợp đồng không xác định thời hạn.
Bảy điều khoản hay sai nhất và cách viết lại
| Điều khoản | Sai thường gặp | Viết đúng |
|---|---|---|
| 1. Loại và thời hạn | "Hợp đồng mùa vụ 6 tháng" | Một trong hai loại; nếu xác định thời hạn thì ghi ngày bắt đầu và kết thúc, tối đa 36 tháng |
| 2. Tiền lương | Một dòng "lương 10 triệu/tháng" | Tách lương theo công việc, phụ cấp, khoản bổ sung; ghi ngày trả cố định |
| 3. Thử việc | Thử 2 tháng cho nhân viên bán hàng, trả 70% lương | Tối đa 180 ngày với người quản lý, 60 ngày với chức danh cần cao đẳng trở lên, 30 ngày với trung cấp, 6 ngày với việc khác; lương ít nhất 85% |
| 4. Công việc và địa điểm | "Làm theo phân công của giám đốc" | Ghi nhóm việc chính và nơi làm; đi nhiều điểm thì ghi phạm vi địa bàn |
| 5. Thời giờ làm việc | Bỏ trống hoặc "theo quy định công ty" | Giờ vào, giờ ra, ngày nghỉ tuần, số ngày phép năm (tối thiểu 12 ngày) |
| 6. Bảo hiểm | "Hai bên tự lo bảo hiểm" | Ghi rõ tham gia BHXH, BHYT, BHTN; hợp đồng từ đủ 1 tháng là bắt buộc |
| 7. Chấm dứt và bàn giao | "Nghỉ phải báo trước 60 ngày, không thì mất lương" | Báo trước 45 ngày với hợp đồng không xác định thời hạn, 30 ngày với hợp đồng 12–36 tháng, 3 ngày làm việc với hợp đồng dưới 12 tháng |
Điều khoản số 7 là chỗ chị Hạnh vấp. Giữ lương để ép bàn giao không phải quyền của người sử dụng lao động. Muốn ràng buộc, hãy ghi quy trình bàn giao vào nội quy, đừng ràng bằng cách giữ tiền.
Bạn tự làm được ngay hôm nay: rà hợp đồng trong 60 phút
- 5 phút — gom hết hợp đồng đang có ra bàn, kể cả bản chỉ có chữ ký nháy hoặc chụp trong điện thoại.
- 10 phút — lập một dòng cho mỗi người: họ tên, loại hợp đồng, ngày ký, ngày hết hạn, đây là hợp đồng thứ mấy. Cột cuối cho bạn biết ai sắp phải chuyển sang hợp đồng không xác định thời hạn.
- 10 phút — đối chiếu nội dung bắt buộc của Điều 21, thiếu mục nào thì đánh dấu.
- 10 phút — soi riêng phần lương. Con số trong hợp đồng có khớp con số trả thật không, có thấp hơn lương tối thiểu vùng không. Từ 1/1/2026, theo Nghị định 293/2025/NĐ-CP, mức tối thiểu là 5.310.000 đồng/tháng vùng I, 4.730.000 vùng II, 4.140.000 vùng III và 3.700.000 vùng IV.
- 10 phút — xóa ba câu vô hiệu: giữ bản chính bằng cấp và giấy tờ tùy thân; bắt đặt cọc; phạt tiền khi nghỉ việc. Điều 17 cấm hai việc đầu, và bạn không có quyền phạt tiền người lao động.
- 10 phút — kiểm chữ ký và số bản. Người ký bên công ty phải là đại diện theo pháp luật hoặc người được ủy quyền bằng văn bản.
- 5 phút — đặt lịch nhắc trên điện thoại, báo trước 30 ngày mỗi khi có hợp đồng sắp hết hạn.
Sai lầm đắt nhất: gọi nhân viên là "cộng tác viên" để né bảo hiểm
Nhiều chủ doanh nghiệp nhỏ vẫn làm thế: ký "hợp đồng cộng tác viên" cho người sáng nào cũng có mặt lúc 8h, chấm công, nhận lương tháng, chịu sự phân công của quản lý.
Khoản 1 Điều 13 Bộ luật Lao động 2019 nói rõ: hợp đồng dù mang tên gọi khác, nhưng có nội dung thể hiện việc làm có trả công, tiền lương và có sự quản lý, điều hành, giám sát của một bên, thì vẫn được coi là hợp đồng lao động. Tên trên giấy không quyết định, quan hệ thực tế mới quyết định.
Hệ quả rất cụ thể. Từ 1/7/2025, Luật Bảo hiểm xã hội 2024 đưa hợp đồng từ đủ 1 tháng trở lên vào diện bảo hiểm bắt buộc, và đưa cả chủ hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh vào nhóm phải tham gia. Bị xác định sai bản chất, bạn phải truy đóng cả phần doanh nghiệp lẫn phần người lao động, cộng tiền chậm đóng 0,03% mỗi ngày, cộng phạt hành chính theo Nghị định 12/2022/NĐ-CP.
Ba tình huống dễ thành tranh chấp
- Trừ lương vì làm hỏng hàng. Điều 102 chỉ cho khấu trừ để bồi thường thiệt hại do làm hư hỏng dụng cụ, thiết bị, mức khấu trừ hằng tháng không quá 30% tiền lương thực trả sau khi trừ bảo hiểm và thuế.
- Cho nghỉ vì "không hợp". Bạn chỉ được đơn phương chấm dứt hợp đồng trong các trường hợp luật liệt kê và phải báo trước đúng hạn.
- Quên tiền phép chưa nghỉ. Người thôi việc mà chưa nghỉ hết phép năm thì được trả tiền cho những ngày chưa nghỉ.
Khi nào nên để phòng ban Nhân sự AI lo phần giấy tờ
Dưới 5 người và cả năm không thay đổi nhân sự thì bạn tự làm được.
Khác đi khi bạn có 10–30 người, ra vào liên tục, mỗi tháng vài hợp đồng đến hạn. Phòng ban Nhân sự AI của MOHILA soạn hợp đồng đúng loại và đủ nội dung bắt buộc, dựng bảng theo dõi ngày hết hạn, nhắc trước 30 ngày, soạn sẵn quyết định và biên bản bàn giao. Giá thuê 1.500.000 đồng/tháng, thuê từ hai phòng ban giảm 15%, xem bảng giá.
Chỗ AI không làm thay: AI không ký thay bạn, không tư vấn pháp lý thay luật sư, không quyết định cho ai nghỉ. Nguyên tắc của MOHILA là AI làm việc, người thật chịu trách nhiệm. Muốn thử thì giao việc đầu tiên 0 đồng: gửi một hợp đồng đang dùng, nhận bản rà soát mẫu trong 48 giờ, dùng thử 7 ngày.
Câu hỏi thường gặp
Công ty 6 người có bắt buộc ký hợp đồng lao động bằng văn bản không?
Có. Bộ luật Lao động 2019 không phân biệt quy mô doanh nghiệp. Hợp đồng từ đủ 1 tháng trở lên phải lập thành văn bản, làm hai bản, mỗi bên giữ một bản. Chỉ hợp đồng dưới 1 tháng mới được giao kết bằng lời nói.
Thử việc có phải đóng bảo hiểm xã hội không?
Nếu nội dung thử việc nằm trong hợp đồng lao động từ đủ 1 tháng trở lên thì thuộc diện đóng bảo hiểm bắt buộc theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024. Nếu ký hợp đồng thử việc riêng thì không, nhưng lương thử việc vẫn phải đạt ít nhất 85%.
Ký hợp đồng 12 tháng liên tục nhiều năm có được không?
Không. Sau hợp đồng xác định thời hạn đầu tiên, bạn chỉ được ký thêm một hợp đồng xác định thời hạn nữa. Người lao động tiếp tục làm việc sau đó thì hợp đồng phải chuyển thành không xác định thời hạn. Ký lần thứ ba vẫn có thời hạn là sai.
Nhân viên nghỉ ngang, tôi có được giữ lương không?
Không. Bạn phải thanh toán đầy đủ các khoản trong 14 ngày làm việc kể từ ngày chấm dứt hợp đồng, một số trường hợp kéo dài nhưng không quá 30 ngày. Người lao động nghỉ không báo trước đúng hạn thì xử lý theo quy định về bồi thường, không xử lý bằng cách giữ tiền.
Hợp đồng lao động trong công ty nhỏ không cần dài. Nó cần đúng loại, đủ nội dung, sạch điều khoản trái luật và có người theo dõi ngày hết hạn. Bỏ một buổi rà lại hôm nay rẻ hơn một lần hòa giải ở phường. Cần người rà cùng, nhắn Zalo hoặc gọi 0936 911 656, gửi mail mohinhlai@gmail.com, hoặc xem 5 phòng ban AI tại mohinhlai.com.
Giao việc đầu tiên cho AI — miễn phí
Kể cho chúng tôi một việc đang ngốn thời gian của bạn. Trong 48 giờ, bạn nhận kết quả mẫu — thấy được mới tính tiếp, không thấy được thì thôi, không mất gì.
Hoặc gọi/Zalo 0936 911 656 — gặp Phước San